10-apreldan Shengen hududiga kirish tizimi o‘zgaradi

2026-yil 10-apreldan boshlab Shengen hududidagi chegara o‘tish tizimida keskin o‘zgarishlar bo‘lishi kutilmoqda. Odatdagi pasport muhrlari to‘liq biometrik nazorat bilan almashtiriladi. Uch kundan so‘ng, Kirish/Chiqish Tizimi (EES) barcha 29 Shengen davlatlarida rasman kuchga kiradi. Ushbu o‘zgarish Yevropa Ittifoqiga a’zo bo‘lmagan barcha mamlakatlar fuqarolariga, jumladan, MDHdan kelgan sayyohlar va migrant ishchilarga ham tegishli bo‘ladi.

Endi chegarachilar chegara o‘tish joylarida pasportga muhr bosmaydi. Buning o‘rniga kirayotgan shaxsning yuzi skanerlanadi va to‘rtta barmog‘i izlari olinadi. Tizim avtomatik ravishda kirishning aniq vaqtini yozib oladi va ruxsat etilgan qolish muddatini hisoblab chiqadi. Raqamli ma’lumotlar bazasi Yevropadagi barcha ayeroportlar va quruqlikdagi chegara o‘tish joylarini bog‘laydi. Bu shuni anglatadiki, ortiqcha qolish yoki viza buzilishini yashirishning iloji bo‘lmaydi – kompyuter chiqish paytida qoidabuzarlikni darhol ma’lum qiladi.

Mutaxassislar ma’lumotlarni ro‘yxatdan o‘tkazish jarayoni birinchi kirishda har bir kishi uchun 15 daqiqagacha vaqt olishi mumkinligi haqida ogohlantiradi. Eng tig‘iz vaqtlarda bu muqarrar ravishda chegara o‘tish joylarida soatlab navbatlarga olib keladi. Shuningdek, «90/180» qoidasiga alohida e’tibor qaratish lozim. Agar tizim chet el fuqarosining Yevropada olti oylik muddat ichida belgilangan 90 kundan ko‘proq vaqt qolganligini aniqlasa, huquqbuzar 3000 yevrogacha jarimaga tortiladi va uch yil davomida Yevropa Ittifoqiga avtomatik kirish taqiqlanadi.

MDH fuqarolari uchun chegarani kesib o‘tish tartibi sezilarli darajada o‘zgaradi. Ilgari tekshiruvlar qo‘lda amalga oshirilardi, inspektorga muhrlarni tekshirish uchun 2 dan 5 daqiqagacha vaqt ketardi. Endi majburiy biometrik ma’lumotlar va yagona ma’lumotlar bazasida ro‘yxatdan o‘tish joriy etiladi, bu birinchi tashriflarda kutish vaqtini 15 daqiqagacha oshiradi. Kunlik qolish limitini hisoblash ham chegarachilar tomonidan vizual tekshirishdan avtomatik kuzatishga o‘tadi. Chegarachilar chipsiz eski pasportlar hali ham qabul qilinishini tasdiqlaydi, ammo biometrik pasport jarayonni tezlashtirishi mumkin.

Yevropaning raqamlashtirilishining keyingi bosqichi 2026-yil oxirida ETIAS tizimining ishga tushirilishi bo‘ladi. Bu vaqtda vizasiz kirish uchun 7 yevro miqdorida oldindan onlayn ruxsat to‘lovi ham talab qilinadi.