Agar politsiyachi sizning telefon parolingizni so‘rasa…

Shu kunlarda Moskva va Sankt-Peterburg metrolarida yo‘lovchilarning telefon va noutbuklari tekshirilishi haqida xabarlar tarqaldi. Rasmiylar politsiya faqat uskunaning ishlash-ishlamasligini tekshirayotganini ma’lum qildi. Agar politsiya xodimi to‘xtatib, telefoningizni ochishni talab qilsa, nima qilish kerak?

Agar shunday hol ro‘y berib, politsiyachi telefon parolingizni so‘rasa, vahimaga tushmang yoki uni aytishga shoshilmang. Ko‘p odamlar rad etish vaziyatni yanada yomonlashtiradi deb o‘ylaydi. Ammo muammolar ko‘pincha kimdir o‘z ixtiyori bilan telefonini topshirganda boshlanadi.

Parol shunchaki raqamlar emas. Bu sizning barcha xabarlar, fotosuratlar, eslatmalar, bank ilovalari, joylashuv va boshqa shaxsiy ma’lumotlaringizdir. Bularning barchasi shaxsiy hisoblanadi va qonun bilan himoyalangan bo‘lishi kerak.

Xodimlar xotirjam va xushmuomalalik bilan: «Parolingizni bering, biz politsiyadanmiz», deyishlari mumkin. Shaxs qo‘rqib ketishi va bu hech narsa emas, deb o‘ylab rozi bo‘lishi mumkin. Lekin politsiyaning o‘z vazifasi bor – iloji boricha ko‘proq ma’lumot olish. Siz esa o‘zingizni himoya qilish huquqiga egasiz.

Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasining 51-moddasi bo‘yicha shaxsning o‘zi yoki yaqinlariga qarshi guvohlik bermaslik huquqi bor. Bu huquq telefon parolingizni berishdan bosh tortishga ham tegishli. Siz xotirjamlik bilan:
«Men parolimni Konstitutsiyaning 51-moddasiga asosan bermayman», deb aytishingiz mumkin.

Buning uchun hech qanday jazo yo‘q. Biroq, telefoningizdagi ma’lumotlar sizga qarshi ishlatilishi mumkin.

Shuningdek, Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasining 23-moddasini keltirishingiz mumkin. Unda har bir kishi shaxsiy hayotga, shaxsiy va oilaviy sirlarga, o‘z sha’ni va yaxshi nomini himoya qilish huquqiga ega ekanligi aytilgan.

«Har bir inson yozishmalar, telefon orqali suhbatlar, pochta, telegraf va boshqa xabarlarning maxfiyligiga haqli. Bu huquqni cheklash faqat sud qarori bilan amalga oshiriladi», deyiladi mazkur moddada.

Odamlar «Yashiradigan hech narsam yo‘q», deb telefonlarini o‘zlari ochishgan holatlar bo‘lgan. Eski xabarlar, chatlardan olingan hazillar, fotosuratlar yoki yozuvlar keyinchalik shaxsga qarshi butunlay boshqacha talqin qilingan holatlar mavjud. Bu jiddiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin.

Agar telefoningiz musodara qilingan bo‘lsa va ular parolni so‘rashda davom etsa, xotirjamlikni saqlash muhimdir. 51-moddaga muvofiq parolni oshkor qilmayotganingizni yana bir bor ta’kidlang. So‘zlaringizni hisobotga so‘zma-so‘z kiritishni so‘rang. Advokatsiz hech narsani tushuntirmaslik yoki keraksiz izohlar bermaslik yaxshiroqdir. «Barcha tushuntirishlar advokat orqali berilishi kerak», deyish siz uchun foydali.

Eng muhimi, mojarolardan qochish va o‘z huquqlaringizni xotirjamlik bilan amalga oshirishdir. Bunday vaziyatlarda jasorat emas, balki qonunni bilish va tayyorlik yordam beradi.