Bepul «dostavka» o’tmishda qoldi: Sankt-Peterburgda haydovchilar va kuryerlar tanqisligi

Sankt-Peterburg ketgan kuryer va taksichilarning o‘rnini to‘ldira olmadi. Bu yetkazib berish va yo’l haqini qimmatlashtirdi. «Bepul yetkazib berish» davri asta-sekin tugamoqda.

Yil davomida rasmiylar asta-sekin yangi cheklovlarni joriy etishdi. Avval skuter va elektr velosipedlardagi kuryerlarga shahar markazida yurish taqiqlandi. Boshqa hududlarda ularning tezligi soatiga 10 km bilan cheklandi.

Keyin Sankt-Peterburg rasmiylari patent bilan ishlaydigan chet elliklarga kuryer va taksi haydovchisi bo’lib ishlashni man qildi. Ammo o‘shanda ham kadrlar yetishmovchiligi mavjud edi va bu qaror vaziyatni yanada qiyinlashtirdi.

Mutaxassislar fikriga ko‘ra, shaharda chet ellik ishchilarni almashtirish uchun kadrlar yetishmaydi. Aksar rossiyaliklar yetkazib berish xizmatlari yoki taksilarda doimiy ish sifatida emas, faqat yarim kunlik ish sifatida ishlaydi. Internet savdo kompaniyalari assotsiatsiyasi prezidenti Artem Sokolov “ДП” nashriga bergan intervyusida Sankt-Peterburgda oziq-ovqat va tayyor taomlar yetkazib berish narxlari o’rtacha 25% ga oshganini aytdi. Tez yetkazib berish 40% dan ortiqqa qimmatlashdi. Taksi narxi kuzda taxminan 12% oshdi. 2026-2027 yillarda narxlar yana 20-30% ga oshishi mumkin.

Shu sababli, odamlar oziq-ovqat mahsulotlarini kamroq onlayn buyurtma qilmoqda. АКИТ ma’lumotlariga ko’ra, Sankt-Peterburgdagi onlayn chakana savdoda oziq-ovqat mahsulotlarining ulushi yil boshidan beri 3,8% ga kamayib, 24% ga tushdi. Kompaniyalar xodimlar yetishmasligi va yetkazib berish bilan bog’liq muammolar tufayli yuqori talabga dosh berishda tobora ko’proq qiynalayotganliklarini tan olmoqda.

Data Insight tahlilchisi Sergey Semkoning aytishicha, ba’zi xizmatlar allaqachon yetkazib berish zonalari va buyurtma berish vaqtlarini qisqartirgan. Bayramlar paytida ko’plab xaridorlar tovarlarga buyurtma bera olmasligi yoki ancha uzoq kutishga majbur bo’lishi mumkin. Xizmatlar ilgari kuryer bo’lib ishlamagan odamlarni yollashni boshladi.

Mutaxassislarning fikricha, yetkazib berish bozori sezilarli darajada o’zgaradi. Odamlar buyurtmalarini tobora ko’proq qabul qilish punktlaridan ola boshlaydi. Yirik kompaniyalar o’zlarining omborlari va logistikasiga ko’proq tayanadi. Bepul yetkazib berish o’tmishda qoladi.

Lenta Group onlayn xizmatlar direktori Sofiya Leinaning aytishicha, xodimlar yetishmasligi, narxlarning oshishi va yangi qoidalar tufayli bozor tobora ko’proq bepul yetkazib berish va buyurtmalarni bajarishdan voz kechadi.

Data Insight ma’lumotlariga ko’ra, 2025-yilga kelib, ishchi kuchi yetishmasligi, ish haqining oshishi va boshqa muammolar tufayli Sankt-Peterburgda yetkazib berish xarajatlari 10-20% ga, tig‘iz paytlarda esa 25% gacha oshadi. Sergey Semkoning fikricha, bu bepul yetkazib berish uchun minimal buyurtma qiymatini oshiradi va ko’p hollarda yetkazib berish pullik xizmatga aylanadi.

M.A. Research kompaniyasidan Anna Sinyavskaya bir soat ichida tezkor yetkazib berish uchun to’lov olinishini, bepul yetkazib berish esa ko’proq kutishni talab qilishini bashorat qilmoqda. Narx buyumning og’irligiga yoki sotib olish miqdoriga bog’liq bo’lishi mumkin.

INFOLine kompaniyasidan Ivan Fedyakov shuningdek, yetkazib berish to’lovlari joriy etilganda, odamlar kamroq buyurtma berishini ta’kidlaydi. Shuning uchun, xizmatlar ko’pincha bu xarajatlarni mahsulot narxiga kiritadi.

Xodimlar yetishmasligi tufayli kompaniyalar tobora ko’proq robotlarga murojaat qilmoqdalar. Yandex Robotics va Industrial Robotics ma’lumotlariga ko’ra, chakana savdo va logistika sohalaridagi kompaniyalarning 78 foizi allaqachon robot jamoalarini yaratgan. Keyingi uch yil ichida robotlar do’konlar hamda omborlardagi ishlarning 30 foizigacha qismini egallashi mumkin.

Ilgari Moskvada faoliyat yuritgan Yandex yetkazib berish robotlari yil oxirida Sankt-Peterburgda ham paydo bo’ldi. 18-dekabr holatiga ko’ra, ularga 100 ta chakana savdo shoxobchasi ulangan edi. Hozircha bu robotlar faqat kuryerlarga yordam bermoqda va oddiy yo’nalishlarda ishlamoqda.

Chakana savdo kompaniyalari assotsiatsiyasidan Stanislav Bogdanovning aytishicha, keyingi 2-3 yil ichida robotlar inson ishchilarga yordamchi bo‘ladi, ularni almashtira olmaydi.

Ivan Fedyakovning qo’shimcha qilishicha, keng foydalanish uchun o’n minglab robotlar kerak va hozirda baxtsiz hodisalar va muammolar uchun kim javobgar bo’lishi haqida aniq qoidalar ham yo’q. Hozirda Yandex robototexnika sohasidagi asosiy investor hisoblanadi.

Shuningdek, robotlarga moslashtirish uchun shahar infratuzilmasini ham o’zgartirish, ya’ni, yo’l chetlarini pasaytirish, yo’laklarni kengaytirish va shaharni, ayniqsa qishda qulayroq qilish lozim bo‘ladi. Bu nafaqat robotlarga, balki barcha shahar aholisiga ham foyda keltiradi.