Litvaga bormoqchimisiz? – Til o‘rganing

2026-yil 1-yanvardan Litvada ishlaydigan chet elliklar uchun yangi qoidalar kuchga kirdi. Endi barcha migrantlar litva tilini hech bo‘lmaganda oddiy darajada bilishlari kerak. Til imtihonlari yanvar oyining o‘rtalarida boshlanadi va dastlabki olti oy davomida rasmiylar tomonidan hali sertifikatga ega bo‘lmagan xizmat ko‘rsatish sohasi ishchilariga jarima solmaslikka va’da berildi.

Litva deyarli butun o‘tgan yil davomida ushbu o‘zgarishlar ustida ish olib bordi. Belarusdagi voqealar va Ukrainadagi urush boshlanganidan so‘ng, mamlakatga ko‘plab rus tilida so‘zlashuvchi odamlar keldi. Taxminan 2,8 million aholiga ega bu mamlakatda hozirda 200 000 dan ortiq chet elliklar yashaydi. Ular orasida taxminan 80 000 ukrainalik, 50 000 dan ortiq belorus, taxminan 15 000 rus va 10 000 dan ortiq o‘zbek bor. Ba’zi hududlarda polyak va belorus millatiga mansub odamlar ham ko‘p. O‘zgarishlar tashabbuskori, Seym a’zosi Dalya Asanavichyute ilgari Litva ko‘p yillar davomida Yevropadagi eng bag‘rikeng davlatlardan biri bo‘lib kelganini aytgan edi. Uning so‘zlariga ko‘ra, chet elliklar litva tilida gaplashishlari shart bo‘lmagan moratoriy kamida uch yil davomida amal qilgan. Biroq, endi rasmiylar faqat eng oddiy darajani – A1 ni talab qilmoqda. Bu shuni anglatadiki, odam o‘z ismini ayta olishi, qayerda yashashi va ishlashini aytib berishi va kasbini tushuntirib berishi kerak. Shuningdek, u ushbu moratoriyni doimiy ravishda uzaytirish odamlarni tilni o‘rganishga undamasligini ta’kidladi.

Yangi yil oldidan taniqli litvalik biznesmen Arvidas Avulis Žinių radijas radiosida yanada qattiqroq pozisiyani egalladi. Uning ta’kidlashicha, agar kimdir Litvada qolishni istasa, u litva tilida gaplashishi shart va agar u tilni o‘rgana olmasa, boshqa mamlakatni izlashi kerak.

Dekabr oyida hukumat 2026-yildan boshlab xizmat ko‘rsatish sohasida ishlaydigan chet elliklar uchun majburiy litva tilini bilish darajasi joriy etilishini rasman e’lon qildi. Mamlakatda ikki yil yashagandan so‘ng, yuqoriroq A2 darajasi talab qilinadi. Ta’lim, fan va sport vazirligining ma’lumotlariga ko‘ra, bu o‘zgarishlar taxminan 94 000 kishiga ta’sir qiladi. Davlat tomonidan tartibga solinadigan ba’zi kasblar tilni bilishning yanada yuqori darajasini talab qilishi mumkin.

A1 asosiy darajasi odam oddiy iboralarni tushunishi, o‘zini tanishtirishi, o‘zi haqida asosiy savollarni so‘rashi va ularga javob berishi va oddiy shaxsiy ma’lumotlar shakllarini to‘ldirishi mumkinligini anglatadi. Ushbu talablar mavsumiy ishchilarga va tovarlarni sotadigan yoki xizmat ko‘rsatadiganlarga ham tegishli. Litvada vaqtinchalik himoya ostida bo‘lgan chet elliklar ish qidirish yoki o‘zlari uchun ishlashda ushbu til talablaridan ozod qilinadi. Yangi qoidalar 2027-yilgacha ukrainalik qochqinlarga nisbatan qo‘llanilmaydi.

Rasmiylar yangi tizim til imtihonlari uchun mas’ul bo‘lgan Milliy Ta’lim Agentligiga katta yuk tushirishini tan olishadi. Har oy maktablarda asosiy darajadagi imtihonlar o‘tkazilishi rejalashtirilgan. Vazirlikning hisob-kitoblariga ko‘ra, har yili sakkiz mingdan sal ko‘proq odam imtihon topshirishi mumkin, Litvadagi chet elliklarning umumiy soni esa 215 000 dan oshadi.
Yangi yildan boshlab haydovchilik guvohnomasini olish qoidalari ham o‘zgaradi. Nazariy imtihon endi nafaqat litva tilida, balki ingliz va boshqa asosiy Yevropa Ittifoqi tillarida ham topshirilishi mumkin. Amaliy imtihon faqat litva tilida bo‘lib o‘tadi, ammo bu tilni bilmaganlarga tarjimon olib kelishga ruxsat beriladi.

2026-yilning ikkinchi yarmida til talablarini buzganlik uchun jarimalar qo‘llaniladi. Birinchi jarima 90 yevrodan 170 yevrogacha, takroriy jarima esa 200 yevrodan 400 yevrogacha bo‘ladi. Agar ish joyida litva tilida muloqot ta’minlanmasa, nafaqat xodimlar, balki ish beruvchilar ham jarimaga tortiladi.