Nima uchun migrantlar oqimi qariyb 13 foizga qisqardi

Qirgʻiziston vazirlar mahkamasi raisining birinchi oʻrinbosari Daniyar Amangeldiyev mamlakat hukumati oʻz fuqarolarini Rossiyadan uyga qaytishga chaqirishni boshlaganini Peterburg xalqaro iqtisodiy forumida ma’lum qildi. U odamlarga imtiyozli ipoteka, karera uchun yangi imkoniyatlar va ish haqini oshirishni va’da qildi. Mulozim Qirgʻizistonda hayot yaxshilanganini, ketgan fuqarolar esa endilikda qadrli mutaxassislar hisoblanishini aytdi.

Ammo bu va’dalar ortida jiddiy muammolar yashiringan. Bugungi kunda Qirgʻizistonning oʻzida ishchi kuchi yetishmayapti. Odamlar yetishmasligi sababli qurilishlar toʻxtab qoldi, dalalar mavsumiy ishchilarni talab qilmoqda, iqtisodiyot esa arzon ishchi kuchisiz boʻgʻilmoqda. Rasmiylar mamlakatning moliyaviy muammolarini hal qilish uchun migrantlarni qaytarishga harakat qilmoqda.

Oʻnlab yillar davomida Markaziy Osiyo mamlakatlari odamlarni Rossiyaga yuborib, shu orqali oʻz uylaridagi ishsizlik muammosini hal qilib keldi. Endi esa odamlar oqimi kamaya boshladi va Bishkek bong ura boshladi. Yaqin-yaqingacha Rossiyada Qirgʻizistonning 650 mingga yaqin fuqarosi bor edi. Soʻnggi ma’lumotlarga koʻra, bu son qariyb 13,4 foizga — 493,5 ming kishigacha qisqargan.

Bunga Rossiya qonun-qoidalarini oʻzgartirayotgani sabab boʻlmoqda. Rossiya rasmiylari qat’iy raqamli hisobga olish va taqiqlangan shaxslar reyestrlarini joriy qilmoqda.

Endi asosan viza rejimi joriy etilgan mamlakatlardan keladigan kvotalar boʻyicha ishlanadi. Yangi tizimdagi birinchi ishchilar Shimoliy Koreya va Hindistondan kelgan odamlar boʻldi. Bunday mutaxassislarni nazorat qilish osonroq. Rossiya qoʻshni davlatlarning ijtimoiy muammolarini bepul hal qilishni ortiq istamayapti va oʻz manfaatlarini birinchi oʻringa qoʻymoqda.

Qirgʻiziston oʻz fuqarolarini qaytarishga harakat qilayotgan bir paytda, boshqa davlatlar ham arzon ishchilarni izlamoqda. Yevropa va Buyuk Britaniya Markaziy Osiyo aholisidan qishloq xoʻjaligida foydalanishni istamoqda. Britaniya oʻn minglab migrantlarni Rossiya bozoridan oʻziga ogʻdirib olish uchun viza rejimini yumshatmoqda. Yevropa Ittifoqi toʻgʻridan-toʻgʻri Markaziy Osiyoda haydab chiqarilgan qochqinlar uchun lagerlar qurilishi uchun pul toʻlashga tayyor.

Ukraina odamlarga boʻlgan bunday munosabatning misoli boʻldi. U oʻz aholisining yarmini yoʻqotdi, aholi soni 40 milliondan 20 million kishigacha qisqardi. Endi Ukraina rasmiylari Hindistondan ishchilar olib kelishni boshladi. Ukraina Iqtisodiyot vazirligi keyingi oʻn yillikda ularga qariyb 5 million ishchi kuchi kerak boʻlishini ta’kidlamoqda.

Natijada migrantlar boshqa davlatlar uchun shunchaki vosita boʻlib qolmoqda. Qirgʻizistonga ular iqtisodiyotni qutqarish uchun, Yevropaga esa qulupnay terish uchun kerak. Rossiya esa xavfsizlikni tanlab, qonunlarni qattiqlashtiryapti. Endi migrantlar Rossiya qoidalari va qonunlariga qat’iy rioya qilishlari kerak boʻladi, aks holda ularning ish joylarini boshqalar egallaydi.