O‘zbekistonlik mehnat muhojirlari Qozog‘istonda byurokratiyaga duch kelishmoqda

2025-yilning yanvar-fevral oylarida o‘tkazilgan Displacement Tracking Matrix so‘roviga ko‘ra, bu mamlakatdan kelgan o‘zbekistonlik muhojirlar asosan qurilish (44%) va savdo (25%) sohalarida band. Tadqiqotda 1,3 ming kishi ishtirok etgan.

Bundan tashqari, migrantlar qishloq xo‘jaligida (6 foiz), ishlab chiqarishda (5 foiz) ish topgan.

Migrantlarning ta’lim darajasiga kelsak, ularning 41 foizi 9-sinf ma’lumoti bor, deb javob bergan. 34% kollej va texnikumlarda o‘qigan, 18% maktabni (11 sinf) tamomlagan.

Faqat 5% oliy ma’lumotga ega: 3% qisqa muddatli dasturga ega va faqat 2% bakalavr darajasini olgan. Yana 1% to‘rt sinfni tamomlagan.

Ish bilan ta’minlanganlik nuqtai nazaridan o‘zbekistonlik migrantlar ko‘pincha xususiy sektorda ishlaydi – respondentlarning 70 foizi shunday javob bergan.

Ba’zi respondentlar (14%) kunlik ishchi bo‘lib ishlaydi, har bir ish kuni uchun to‘lov oladi, 9% esa o‘zini o‘zi band qilgan deb ataydi. Respondentlarning 4 foizi ishsiz.

Yuqori bandlikka qaramay, ko‘pchilik qiyinchiliklarga duch kelmoqda: 14% byurokratiyadan norozi, 13% – ish haqi pastligini ma’lum qilgan. Yana 12 foizi uyda oilasiga yordam berish qiyinligini, 11 foizi til to‘sig‘i borligi, 10 foizi esa shartnoma shartlari haqiqatga to‘g‘ri kelmasligiga duch kelgan. Jamiyatga integratsiyalashuvdagi qiyinchiliklar (2%), huquqlarni himoya qilish bo‘yicha ma’lumotlarning yetishmasligi (2%) va kamsitish holatlari (1%) ham qayd etilgan.

Agar muhojirlarning daromadlarini hisobga oladigan bo‘lsak, ular oyiga o‘rtacha 454 dollar maosh oladi. Shu bilan birga, erkaklar 474 dollar, ayollar esa 346 dollar pul topadi.

Ko‘pincha to‘lovlar miqdori 301-500 dollar oralig‘ida – bu respondentlarning 37 foizi tomonidan bildirilgan. So‘ralganlarning chorak qismi 501-1000 dollar oylik oladi, 18% – 201-300 dollar. Kichik bir qismi 201 dollardan (4%) past yoki 1000 dollardan (1%) yuqori daromadga ega. Shu bilan birga, 16 foizi umuman daromadga ega emasligini tan olgan.

Kelajakdagi rejalarga kelsak, respondentlarning deyarli yarmi (48%) O‘zbekiston va Qozog‘iston o‘rtasida borib kelishni davom ettirishni xohlaydi. 34 foizi Qozog‘istonda doimiy qolish niyatida.

Eslatib o‘tamiz, Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil 1-avgust holatiga ko‘ra, Qozog‘istonda 2,5 ming nafar o‘zbekistonlik mehnat qilmoqda.

Biroq bu ma’lumotlar to‘g‘ri emas: ish beruvchilar xorijliklarni noqonuniy yollash bilan shug‘ullanayotgani haqida xabarlar ham tarqalgan.