Rossiyani tark etayotgan migrantlar ishlash uchun “yangi” davlat topdi

So‘nggi oylarda Rossiyani tark etib boshqa davlatlarga keta boshlayotgan O‘zbekiston, Qirg‘iziston va Tojikistondan kelgan muhojirlar soni ortib bormoqda. Asosiy sabablar – og‘ir sharoitlar, ish haqining kamayishi, doimiy tekshiruvlar va deportatsiyadan qo‘rqish.

Rossiyada qurilish sanoati jiddiy inqirozni boshdan kechirmoqda. 2025-yilga kelib uy-joy qurish uchun ruxsatnomalar soni deyarli 25 foizga kamaydi. Qurilish vaziri o‘rinbosari Nikita Stasishin bunday past ko‘rsatkichlar 2016 yildan beri kuzatilmaganini ta’kidlagan. Ko‘pchilik ekspertlarning fikricha, asosiy sabablardan biri ko‘p yillar davomida qurilish brigadalarining asosini tashkil etgan migrantlarning ommaviy ravishda chiqib ketishidir.

Rossiya Federatsiyasi developerlar alyansi direktori Svetlana Oprishko shunday deydi:

«Markaziy Osiyodan kelgan muhojirlar har doim Rossiyadagi qurilishning asosiy harakatlantiruvchi kuchi bo‘lib kelgan. Hozir ularning soni kamayib bormoqda – bu allaqachon butun iqtisodiyotga ta’sir qildi».

Ishchilar ish haqining pastligi, narxlarning ko‘tarilishi va ijara haqining oshishidan shikoyat qiladi. Misol uchun, Moskvada bir vaqtlar 15 000 rubl bo‘lgan xona hozir 30 000 turadi. Ko‘pgina ish beruvchilar ovqat berishni to‘xtatdi, oziq-ovqat va transport narxlari ko‘tarilmoqda. Bularning barchasi odamlarni ketishga majbur qilmoqda.

Markaziy osiyolik muhojirlar hozir qayoqqa ketyapti?
Agentliklar ma’lumotiga ko‘ra, Rossiyadan borgan sari ko‘proq sobiq ishchilar Bolqonni, xususan Serbiyani tanlamoqda. Sababi oddiy: vizasiz kirish, muhojirlarga iliq munosabat va ishchi kuchiga talab ortib borishi.

Serbiya poytaxti Belgradda siz o‘zbek yoki qirg‘iz tillarida so‘zlashayotgan odamlarni ko‘rishingiz mumkin. Xalil Quranboyev Serbiyada bir yildan beri istiqomat qiladi.

«Bu yerda hamma narsa boshqacha. Siz kvartirani osongina ijaraga olishingiz mumkin. Hech kim «faqat slavyanlar uchun» demaydi. Odamlar hurmat qiladi, asosiysi tinch yurish, qonunni buzmaslik”, deydi Xalil.

U sharqona taomlar pishiradigan kichik kafe ochgan va o‘zini birinchi marta xotirjam his qilayotganini aytadi. – «Rossiyada biz qo‘rquvda yashadik. Bizni hech qanday sababsiz kaltaklashlari yoki hibsga olishlari mumkin edi. Bu yerda politsiya muloyim; ular hujjatlaringizni tekshiradi va xayrli kun tilaydi».

Serbiyadagi o‘rtacha ish haqi 1500 dollar, eng kami esa 500-600 dollar atrofida. MDHdan kelgan ishchilar har xil miqdorda maosh oladi: ba’zilari 800 yevro oladi, boshqalari esa qattiq mehnat qilsalar, 2000 yevrogacha topishi mumkin.

Biroq, mutaxassislar vizasiz holda ishlashga ruxsat berilmagani haqida ogohlantirmoqda. Qonuniy ishga joylashish uchun ruxsatnomalar talab qilinadi va firibgarlar ko‘pincha bundan foydalanadilar. Ba’zi agentliklar 1000 yevroga «Serbiyada ish» va’da qilib, pulni olgach, g‘oyib bo‘lishadi.

Serbiya hozirda chet el ishchi kuchini faol jalb qilmoqda — mamlakatda mahalliy mutaxassislar yetishmayapti, chunki mahalliy aholi Yevropaning boshqa davlatlariga ketmoqda.

Xullas, Rossiyadan hafsalasi pir bo‘lgan Markaziy Osiyodan kelgan muhojirlar Bolqonda yashash va ishlash uchun tinchroq, xavfsizroq va ko‘proq imkoniyatlari bo‘lgan yangi joy topmoqda.