Tramp ukrainaliklarga urush tugaguncha AQSHda qolishiga ruxsat berdi

Prezident Donald Tramp ukrainaliklar AQSHda urush tugaguniga qadar qolishi mumkinligini aytdi. Biroq hatto prezident ham shunday muhim qarorlarni mustaqil ravishda qabul qila oladimi?

AQSHda ukrainalik qochqinlarning qolish muddatini uzaytirish yoki tugatish to‘g‘risidagi qarorlar «bir kishining so‘zi bilan» qabul qilinmaydi. Donald Trampning bayonoti siyosiy va’da yoki fikrdir, ammo qochqin maqomi va vaqtinchalik himoyani haqiqiy tartibga solish qonun doirasida va tegishli davlat idoralari nazorati ostida amalga oshiriladi.

AQSHdagi ukrainalik qochqinlarning maqomini kim tartibga soladi?

AQSH Ichki xavfsizlik departamenti (DHS)
Ushbu agentlik immigratsiya va gumanitar dasturlar, jumladan, yashash maqomi bo‘yicha qarorlarning bajarilishini nazorat qilish uchun javobgardir.

AQSH Fuqarolik va Immigratsiya Xizmati (USCIS)
Gumanitar shartli ozod qilish, vaqtincha himoyalangan maqom (Temporary Protected Status, TPS), boshpana va boshqa dasturlar uchun arizalarni ko‘rib chiqadi, kim va qanday sharoitlarda maqomni uzaytirish yoki o‘zgartirish kerakligini hal qiladi.

AQSH Kongressi
Migratsiya rejimlarini o‘rnatishi yoki o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan qonunlarni, shu jumladan himoya qilish shartlari va maqom berish usullarini qabul qiladi.

Ukrainaliklarga kelsak:
2022-yilda urush boshlanganidan keyin maxsus gumanitar mexanizm – Ukraina uchun birlashish ((U4U) dasturi ishga tushirildi. Bu ukrainaliklarga AQSHdagi fuqaro yoki tashkilot homiyligi ostida gumanitar shartli ravishda shartli ravishda 2 yilgacha AQSHda vaqtincha qolish imkonini beradi.

2024-2025-yillarda dasturda qolish muddati uzaytirildi, biroq 2025-yil yanvar oyida dasturni qayta ko‘rib chiqish va mezonlarni kuchaytirish tufayli yangi arizalarni qabul qilish vaqtincha to‘xtatildi (gap xavfsizlik tekshiruvlari va homiylarga qo‘yiladigan talablar haqida ketmoqda).

Qo‘shma Shtatlardagi U4U ostidagi ukrainaliklar 2026 yil oktyabrigacha amal qiladigan Temporary Protected Status – vaqtinchalik himoyalangan maqomga (TPS) murojaat qilishlari mumkin.

2025-yil iyun-iyul oylarida sud USCISga gumanitar dasturlar, shu jumladan U4U uchun ba’zi arizalarni ko‘rib chiqishni davom ettirishni buyurdi, bu mamlakatda bo‘lib turganlarni qo‘llab-quvvatlashni anglatadi.

Tramp nima dedi?

Agar Donald Tramp prezident sifatida “Ukrainaliklar AQSHda urush tugaguniga qadar qolishlari mumkin”, deb aytsa, bu qonuniy majburiyat emas, norasmiy siyosiy va’dadir. Bunday chorani amalga oshirish quyidagilarni talab qiladi:

Prezident ma’muriyatining farmoyishini chiqarish,
va/yoki tegishli o‘zgartirishlarni vazirliklar va idoralar orqali tasdiqlash;

va ideal holda – AQSH Kongressi tomonidan bo‘lish huquqlari va shartlarini mustahkamlaydigan qonunlarni qabul qilish.

Ushbu qonunchilik va ma’muriy harakatlarsiz bunday bayonot huquqiy maqom emas, balki fikr bo‘lib qoladi.

Qo‘shma Shtatlarda ukrainalik qochqinlarning maqomi qonun bilan va davlat idoralari – DHS, USCIS va Kongress orqali tartibga solinadi.

«Uniting for Ukraine» loyihasi TPS ni uzaytirish va olish imkoniyati bilan vaqtinchalik insonparvarlik (2 yilgacha) bo‘lish huquqini beradi.

2025-yil yanvar oyida U4U ga yangi arizalarni qabul qilish dasturni ko‘rib chiqish uchun to‘xtatildi, ammo allaqachon mavjud xorijliklarni qo‘llab-quvvatlash davom etmoqda.