Xorijdagi urushlarda qatnashgan o‘zbekistonliklar soni ko‘paymoqda

O‘zbekistonda chet eldagi harbiy harakatlarda qatnashish bilan bog‘liq holatlar tezlik bilan ko‘paymoqda. Davlat xavfsizlik xizmati ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-yildan buyon mamlakat bo‘yicha 338 ta jinoyat ishi ochilgan. Ushbu raqam 2022-yilda 19 ta bo‘lgan bo‘lsa, afsuski, keyingi yillarda bu miqdor osha boshlagan (2023-yil 68 ta, 2024-yil 112 ta va 2025-yil 139 ta).

Shu bilan birga internetda tarqalayotgan ma’lumotlarga ko‘ra, Rossiya tomonida Ukrainaga qarshi jangda qatnashgan o‘zbekistonliklar soni ham bir necha ming nafarga yetgan bo‘lishi mumkin. Masalan, “Хочу жить” loyihasi ma’lum qilishicha, kamida 1110 O‘zbekiston fuqarosi Rossiya armiyasi bilan shartnoma tuzgan. Boshqa manbalarda bu raqam 2 700 ga yaqinligi aytilgan.

O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 154-moddasi (Yollanish) bo‘yicha aybdor deb topilgan shaxslar olti yildan o‘n yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi. Moddaning 2-qismi (yollash, moliyalashtirish yoki harbiy harakatlarga foydalanish) uchun yetti yildan o‘n ikki yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi ko‘rsatilgan.

Shuningdek, O‘zbekiston tashqi ishlar vazirligi ham ushbu mavzuda tashvish bildirgan va o‘z grajdanlarini xorijiy nizolarda ishtirok etmaslikka chaqirgan.

Bir muddat avval Migrant.uz «Qirg‘indan omon qaytganlar qamoqqa» sarlavhali tahliliy material e’lon qilgan edi. Unda Rossiya-Ukraina urushida qatnashgan va sudlanganlar haqida so‘z boradi.

Bu holat migrantlar uchun nimani anglatadi?

Birinchidan, Rossiyada yoki boshqa jang maydonlarida qatnashish nafaqat huquqiy javobgarlikka uchrash, balki sog‘ligi, va hatto hayotidan ajralishga ham sabab bo‘lishi mumkin.

Ikkinchidan, davlatlar orasidagi kelishmovchiliklar, shartnomalar yoki migratsiya holati sizga kerak bo‘lmagan muammolarni keltirib chiqarishi ehtimol.

Agar Rossiyada yoki boshqa xorij davlatida bo‘lsangiz, har qanday nizoli jarayondan uzoq bo‘ling. Har doim migratsiya huquqlaringizni tekshiring, rasmiy shartnoma va ish hujjatlaringizni to‘g‘rilab yuring.