Moskva muhojirlardan voz kecha olmaydi

Moskvaeng oxirgi boʻlib muhojirlar mehnatidan voz kechadi, chunki poytaxt hayoti va iqtisodiyoti ularsiz toʻxtab qolishi aniq. Bu haqda xorijlik ishchilar uchun moʻljallangan «Raxmat.ru» onlayn-platformasi bosh muharriri Sergey Vilkov «Moskvich Mag» nashri bilan suhbatda aytib oʻtdi. Moskvani farroshlar, kurerlar, ofitsiantlar va quruvchilarsiz tasavvur qilib boʻlmaydi. Garchi migratsiya qonunlari qattiqlashib, kelayotgan odamlar soni kamayayotgan boʻlsa-da, shaharga ishchi kuchi hali ham juda zarur. 2026-yilning birinchi yarmida Moskvadan qoidabuzarligi sababli 16 ming kishi chiqarib yuborildi — bu 8,3 ming kishi chiqarib yuborilgan 2025-yilning shu davriga nisbatan deyarli ikki barobar koʻp. Butun Rossiya boʻylab 2026-yil boshida mehnat muhojirlari soni taxminan 10 foizga kamayib, 5,7 million kishini tashkil qildi.

Shu bilan birga, qurilishlarda ishchi kuchiga boʻlgan talab yuqoriligicha qolmoqda. Quruvchilar milliy birlashmasi prezidenti Anton Glushkovning ta’kidlashicha, 2026-yilda Rossiya qurilish maydonlarida 20 mingga yaqin chet ellik band — bu oxirgi oʻn yillikdagi oʻrtacha koʻrsatkichlarga nisbatan taxminan 5 foizga koʻp. Odamlarning koʻpchiligi Markaziy Osiyodan ish izlab keladi. Shu bilan birga, Hindiston, Pokiston, Bangladesh, Myanma va Vetnamdan ham ishchilarni jalb qila boshlandi. KXDRdan kelgan quruvchilar hozir faqat mamlakatning sharqida emas, balki Moskva viloyatida ham ishlamoqda: ularni allaqachon Podmoskovedagi marketpleys omborlariga yollashgan, kelajakda esa qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligiga ham jalb qilishni rejalashtirilmoqda.

Koʻpchilikni ish joylarida odam yetishmayotgan boʻlsa, chet elliklarga qarshi qonunlar nega qattiqlashayotgani oʻylantiradi. Sergey Vilkovning soʻzlariga koʻra, bu yerda siyosat va iqtisodiyot toʻqnashmoqda. «Krokus»dagi fojiadan keyin jamiyatdagi keskinlik kuchaydi, siyosatchilar va ommaviy axborot vositalari esa muhojirlar oʻrtasidagi jinoyatchilik mavzusiga e’tibor qaratadi. Ammo rasmiy statistika boshqa narsani aytadi. IIV ma’lumotlariga koʻra, 2026-yilning birinchi yarmida chet elliklar va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar 14,4 mingta jinoyat sodir etgan. Bu oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 40 foizga kam va mamlakatda qayd etilgan barcha jinoyatlarning atigi 1,8 foizini tashkil qiladi. Bunda chet elliklar Rossiya aholisining taxminan 4,4 foizini tashkil etadi, ya’ni ular orasidagi huquqbuzarlik darajasi jamiyatdagi ulushidan ancha past.

Mamlakat iqtisodiyoti juda koʻp ishchilarni talab qiladi. Bosh vazir Mixail Mishustin ta’kidlashicha, 2032-yilgacha Rossiya iqtisodiyoti deyarli 12 million ishchini almashtirishi kerak boʻladi. Bir yil oldin 2030-yilgacha boʻlgan migratsiya siyosati kontseptsiyasi tasdiqlangan edi. Bu odamni mashina bilan almashtirish qiyin boʻlgan kasblarga tegishli: qurilish, uy-joy kommunal xoʻjaligi, omborlar, transport, tozalash va umumiy ovqatlanish. Masalan, faqat uy-joy kommunal xoʻjaligining oʻzida Qurilish vazirligi kadrlar yetishmovchiligini taxminan 150 ming kishi deb baholamoqda.

Markaziy Osiyodan kelgan ishchilarni tez orada uzoq mamlakatlardan kelganlar toʻliq almashtirishi haqidagi gaplarning aniq asosi yoʻq. 2026-yil uchun hukumat viza asosida keladigan jami ishchilar ehtiyojini 278 ming atrofida deb belgiladi. Shu bilan birga, oʻtgan yil oxirida 2,4 millionga yaqin chet ellikning amaldagi patenti boʻlgan va ularning 99 foizi Oʻzbekiston, Tojikiston va Ozarbayjon fuqarolariga toʻgʻri keladi. Qirgʻiziston fuqarolari YeOII qoidalari boʻyicha patentsiz ishlaydi. Taqqoslash uchun, oʻtgan yili bor-yoʻgʻi 35 mingga yaqin hindistonlik ishlagan. Odamlarning kelishini qulaylashtirish va ularga bir-ikki yil ichida til oʻrgatishning iloji yoʻq. Afrika mamlakatlaridan, Kubadan yoki KXDRdan kelgan ishchi ish beruvchilarga qimmatroqqa tushadi, chunki ularga tarjimonlar, noldan boshlab oʻqitish va turmush sharoitini tashkil qilish kerak. Shuning uchun tilni biladigan va umumiy oʻtmishga ega Markaziy Osiyolik muhojirlar almashtirib boʻlmas boʻlib qolmoqda.

Moskva muhojirlar uchun asosiy maskan boʻlib qolmoqda va ularning mehnatidan voz kechish niyatida emas. Davlat odamlarni haydab chiqarishga emas, balki ularni eng kerakli sohalarga yoʻnaltirishga harakat qilmoqda. Masalan, Podmoskove hokimiyati 2026-yilda bir qator sohalarda chet elliklar mehnatini chekladi, ammo qurilish, omborlar va zavodlarga tegmadi, boʻshab qolgan odamlarning bir qismi esa Moskvaga ishlashga oʻtdi. Sankt-Peterburg tajribasi keskin taqiqlar nimaga olib kelishini koʻrsatadi: u yerda 2025-yilda patentli chet elliklarning taksi va yetkazib berish xizmatida ishlashi taqiqlandi, soʻngra taqiq 2026-yilgacha uzaytirildi, shu sababli bu xizmatlar narxi darhol koʻtarildi. Poytaxt qurilish, omborlar va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasidagi xorijlik ishchilardan voz kecha olmaydi, shuning uchun Moskvani muhojirlar uchun toʻliq yopish haqidagi gaplar haqiqatdan juda yiroq.